MUĞLA PİLOT PROJESİ

“Muğla’nın Yerli Meyveleri: Kültürel Miras, Veritabanı ve Koruma Projesi” nin amacı, günümüzde tarım politikaları, küreselleşme, nüfus artışı ve diğer sosyo-ekonomik nedenlerle hızla azalan meyve çeşitliliğini saptamak, korumak ve sürdürmek için gereken yöntemleri ortaya koyabilmektir. 
Meyve Mirası Çalışma Grubu, Nisan 2007’de Ali Nihat Gökyiğit Vakfı (ANG) desteğiyle Muğla’da arazi çalışmalarına başlamıştır. 2008 çalışmaları, BM Kalkınma Programı - GEF Küçük Destek Programı (SGP), Turkish Cultural Foundation ile diğer kişi ve kurumların destekleriyle sürdürülmektedir.


KAPSAM

Anadolu birçok ekonomik bitki türünün anavatanı, gen merkezidir. Günümüzden 10.000 yıl önce bu topraklarda var olan atalarından buğday, arpa, nohut, mercimek gibi temel gıda ürünlerini geliştiren ilk tarımcı topluluklar, meyve ve sebzelerin bir bölümünün de buradan dünyaya yayılmasını sağlamışlardır. Projemizin konusunu oluşturan meyvelerden incir, nar, üzüm, zeytin, fıstık, fındık, ceviz, badem, armut, ayva, erik ve kestane ataları Anadolu’da var olan önemli ekonomik ürünlerdendir. Kültürel açıdan bakıldığında sadece yabani ataları bu topraklarda var olanları değil, ülkemiz sınırlarında yüzlerce yıldır yetiştirilmiş ve bu topraklara uyum göstermiş narenciye ve benzeri meyveleri de miras meyvelerden saymaktayız. 
Tahminlere göre dünyanın tarımsal gen çeşitliliğinin dörtte üçü son yüzyıl içerisinde yok olmuş, bugün dünyada gıda olarak tarımı yapılan yüz kadar çeşide indirgenmiştir. Bu azalışta günümüzde tüm dünyada egemen olan ‘herşeyin değerinin paraya çevrilebilirliğiyle ölçülmesi’ anlayışının (ya da politikasının) rolü yadsınamaz. 
Ülkemizde her bölgede, toprak yapısına uyumlu, iklim şartlarına dayanıklı, böcek ve hastalıklara dirençli, sulamaya, kimyasal gübre ve ilaca gereksinimi az yüzlerce meyve çeşidi yetiştirilmiştir. Bunlar büyük bir lezzet çeşitliğinin yanı sıra farklı zamanlarda olgunlaşarak insanların tüm yıl boyunca taze meyve yemelerine olanak sağlamaktadırlar. Köy çeşidi olarak adlandırılan yerli meyve ağaçları günümüzde artan arazi fiyatları, tarımsal tercihler ve pazarlama zorlukları karşısında kesilme ya da tek tip ticari çeşitlerle aşılanma tehdidi altındadır. Ünlü gezginlerimizden Evliya Çelebi 17. yüzyıl Anadolu’sunu aktardığı Seyahatnamesi’nde her gittiği yere özgü onlarca meyve adı sayar ve genellikle bu sayıların abartılı olduğu sanılır. Oysa bu projede ilk yıl içinde gözlemlenen meyve çeşitliliği, Evliya’nın abarttığına değil, o bölgelerde gezgin olduğu için tümünü kaydedemediğine işaret etmektedir.